ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက် - နံနက် ၁၁ နာရီ

Understanding ENSO, MJO and IOD

==== ==== ==== ====

ရာသီဥတုဖြစ်နိုင်ခြေများကြိုတင်ခန့်မှန်းရာမှာအောက်ပါ ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းကို ဖြစ်စေသည့်အကြောင်းများ Climate Drivers ကို မဖြစ်မနေ သိထားရန်လိုအပ်ပါတယ် -

1. ENSO - El Niño-Southern Oscillation

2. MJO phase Madden-Julian Oscillation, an eastward-moving tropical disturbance (a wave of clouds/rain) that cycles roughly every 30-60 days.

3. IOD phase (Indian Ocean Dipole) ဆိုသည်မှာ အပူပိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့်သဘာဝ ရာသီဥတုအခြေအနေ သုံးမျိုး (Positive, Neutral, Negative) ထဲမှ အခြေအနေတစ်ခုကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဤအခြေအနေများသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် အပိုင်းများအကြား ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် (SST) ကွာခြားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အထူးသဖြင့် သြစတြေးလျနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် မိုးရွာမှုနှင့် မိုးလေဝသပုံစံများအပေါ် အရေးပါစေ/သက်ရောက်စေပါတယ်။

(IOD ဖြစ်စဉ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း ENSO က ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များအပေါ် လွှမ်းမိုးသက်ရောက်စေသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပါတယ်)

လက်ရှိအချိန်မှာ ENSO သည် ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း Neutral (အယ်လ်နီညိုမဟုတ်/လာနီညာမဟုတ် ကြားနေရာသီဥတုကာလ) သို့ ကူးပြောင်းနိုင်မှာဖြစ်ကြောင်း ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသကြိုတင်ခန့်မှန်းရေးအဖွဲ့အစည်းများက ထုတ်ပြန်ကြေညာထားပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်၊ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာလများအထိ ပုံမှန်ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်(Neutral) ဖြစ်နေနိုင်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းကာလအတွင်း အယ်လ်နီညိုရာသီဥတုဖြစ်စဉ်ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း အချို့ကြိုတင်ခန့်မှန်း model များမှာပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ သေချာမှုမရှိသေးပါ။

🔸ENSO, MJO နှင့် IOD တို့၏ အရေးပါပုံများ၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များနှင့် သက်ရောက်မှုများ -

• 2026 မိုးရာသီအတွက် ENSO ထက် MJO + IOD က ပိုအရေးပါနိုင်ပါတယ်။

• ၂၀၂၆ ခုနှစ် အတွင်း များသောအားဖြင့် ENSO-Neutral ဖြစ်နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံးနှင့်

• အယ်လ်နီညို El Niño ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၇ အစပိုင်းမှာ Weak–Moderate အဆင့်နဲ့ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

• 2026 မိုးရာသီကာလ (May–Oct) မှာ ENSO က Neutral-leaning ဖြစ်နိုင်မှု မြင့် → ENSO တစ်ခုတည်းကနေ “မိုးတအားများ/နည်း” ကို ခိုင်ခိုင်မာမာ မဆုံးဖြတ်နိုင်။

• ၎င်းအစား MJO + IOD + ဒေသတွင်း မုတ်သုံဖြစ်ပေါ်သည့်အခြေအနေ Regional monsoon circulation များက ပိုအရေးပါလာနိုင်ပါတယ်။

• IOD ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်သည် ဒီဇင်ဘာလမှ ဧပြီလအတွင်း ပုံမှန်အားဖြင့်ထူးခြားမှုမရှိတတ် (Inactive ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်)

ENSO, MJO နှင့် IOD ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များကို လေ့လာနိုင်ရန် MMWeather website homepage အောက်ချေတွင် button-link များ ထည့်ပေးထားပါတယ်။ https://www.mmweather.org/home

🔸၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည့် ရာသီဥတုအခြေအနေကြိုတင်ခန့်မှန်း -

• အားပျော့သောလာနီညာဖြစ်စဉ်ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ(မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆောင်းရာသီကာလအတွင်း) ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅-၂၆ ဆောင်းရာသီကာလထက် အအေးပိုတာကို ခံစားနေကြရပြီဖြစ်တာကြောင့် အထူးတလည်ပြောစရာမလိုတော့ပါ။

• လာနီညာဖြစ်စဉ်၏ ကြွင်းကျန်သောသက်ရောက်မှုကြောင့် မိုးကြိုနှင့် မိုးဦးကာလများအတွင်း မေလနှင့် ဇွန်လတွေမှာ မိုးဦးကျတာစောနိုင်ပါတယ်။ မိုးလယ်ကာလအတွင်း ENSO Neutral ရာသီဥတုအခြေအနေကြောင့် မိုးရာသီအတွင်း ပုံမှန်မိုးရွာသွန်းခြင်းသာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

• ENSO-neutral သို့ကူးပြောင်းနေချိန်ကာလဖြစ်လို့ အပူပိုင်း convection trigger တွေ (MJO active phase) ဝင်လာရင် မိုးစတင်ချိန် မြန်နိုင် / မိုးကြိုစောမည့်အခြေအနေဖြစ်နိုင်။ IOD neutral ဖြစ်နေမယ်ဆိုတာကြောင့် onset ကို ထိခိုက်စေတဲ့ “IOD push” မရှိနိုင်ပါ။

• အလယ်ပိုင်း/အပူပိုင်းခြောက်ဒေသများတွင် မိုးကြိုမည့်အရိပ်အယောင်ပြလာလျှင် သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက်အကျိုးရှိနိုင် (သို့သော် - မိုးပြတ်/မိုးအားလျော့ခြင်းများ ရှိနိုင်သဖြင့် မုတ်သုံဝင်ရောက်ချိန်နှင့် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်နိုင်ချေကို အထူးသတိပြု၍ စောင့်ကြည့်ရန်လိုပါမယ်)

• မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်တောင်တန်း/တောင်ထူထပ်သောဒေသများတွင် မိုးဦးကျစောနိုင်ပါမယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ရာသီဥတုနှင့် ထူးခြားမိုးလေဝသအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့်သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ

(2026 “Most Likely” Risk Pattern - Quick Summary)

=====

🔸မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများနှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် မုတ်သုံအားအကောင်းဆုံးဖြစ်သည့်ကာလများနှင့် ဒီရေတက်ချိန်တိုက်ဆိုင်သည့်ကာလများအတွင်း ရေကြီး/ရေလျှံခြင်း/လူနေရပ်ကွက်-လယ်ကွင်းများတွင် ရေလွှမ်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်

Delta & Coastal: Peak monsoon flood/waterlogging High

🔸တောင်ကုန်းထူထပ်သောဒေသများတွင် နွေမိုးဆောင်ရာသီ ၃ ခုစလုံး၌ မြေပြိုတောင်ပြိုခြင်းများဖြစ်နိုင်သည့်အန္တရာယ်ကို သတိထားကြရန် လိုပါမယ်

Hills/Highlands: landslide risk High all season

🔸အပူပိုင်းမိုးနည်းရေရှားဒေသများတွင် ခြောက်သွေခြင်းနှင့် အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့်အန္တရာယ်ကို ဇူလိုင်လမှ ဩဂုတ်လ (မုတ်သုံပြတ်တောက်ချိန်များအတွင်း) သတိထားရန်လိုပါမယ်

Central Dry Zone: dry-spell / heat-stress risk High (especially Jul–Aug breaks)

🔸မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းဒေသများတွင် မြစ်ရေမြင့်တက်ခြင်းနှင့် မြေပြို/ကမ်းပါးပြိုခြင်းဖြစ်တတ်သည့် မြစ်ကွေ့များမှာဖြစ်ပေါ်တတ်သော အန္တရာယ်ကို သတိပြုကြရန်လိုပါမယ်

Upper Myanmar: river rise + landslide pockets High in Jul–Aug

Understanding the Madden–Julian Oscillation (MJO) - https://youtu.be/UsWHHE_jkGE?si=blKg9XJ8HuFOALwl

Understanding the Indian Ocean Dipole - https://youtu.be/J6hOVatamYs?si=Ywfdo12bQkiTh8M4

Understanding ENSO - https://youtu.be/dzat16LMtQk?si=DsmoA1v3SO0J3FgO

၂၀၂၆-၂၇ ရာသီဥတုဖြစ်နိုင်ခြေခန့်မှန်းချက်အကျဉ်းချုပ်တင်ပြခြင်း

Share By